Öðretim etkinliði içerisinde öðrencilerde birtakým davranýþ deðiþiklikleri meydana getirilmeye çalýþýlmaktadýr. Söz konusu davranýþlar üç tanedir; biliþsel, psiko-motor ve duyuþsal. Bizim gibi eðitim sistemlerinde öðretim etkinlikleri ile daha çok biliþsel davranýþlar öðrencilere kazandýrýlmaya çalýþýlýr. Örneðin 6. sýnýf fen ve teknoloji dersinde konu alaný ile ilgili kavramlar, olgular, yöntemler, ilkeler, sýnýflamalar, genellemeler, akademik kuralar vb. iþlenmektedir. Sonunda da öðrenciler söz konusu bilgi formlarýný ne kadar iyi ezberlemiþse (ne yazýk ki) o oranda not alýp deðerlendirilmektedir. Ýkinci bir davranýþ ise psiko-motor davranýþlardýr ki onlar da örneðin, deneylerdeki el becerileri, el göz koordinasyonu gibi davranýþlardýr. Bizim gibi eðitim sistemlerinde en çok çalýþýlan ve ölçme-deðerlendirme iþlemlerinde kullanýlan davranýþlar bu iki türdür. Biliþsel olanlar çok daha aðýrlýklý olacak biçimde.
Diðer taraftan duyuþsal davranýþlar da mevcuttur. Geliþmiþ ülkelerin eðitim sistemlerinde çok fazla dikkate alýnan davranýþ türüdür. Alýnmasýnda da yarar vardýr. Bu tür davranýþlarý ilgi, tutum, sevgi, aþk, kin, nefret vb. gibi günlük hayatta da kullandýðýmýz davranýþlar olarak tanýmaktayýz. Duyuþsal davranýþlar kiþilik ile de iliþkilidir. Ýnsanýn kiþiliðinin bir parçasý da tutumlar gibi duyuþsal davranýþlardýr. Kiþilik de erken yaþlarda oluþmaktadýr. Bu nedenle ilkokuldan baþlayarak, ortaokulda daha yoðun bir içerikle duyuþsal davranýþlar öðretimde çalýþýlmalýdýr.
Duyuþsal davranýþlar yetiþkinlikte nasýl bir kiþilik sergileneceðinin iþaretçisidir. Örneðin diþ fýrçalama alýþkanlýðý duyuþsal davranýþlar ile açýklanabilir. Kiþi en azýndan günde 2 kez olmak kaydý ile diþlerini fýrçalama alýþkanlýðýný göstermeyi kazanýp, alýþkanlýk haline getirmeyi bu þekilde kazanýr. Bunun okul ile iliþkisi var mýdýr? Tabii ki evet. Bunun yanýnda bir öðrenci “omurgalý hayvan tanýmýný yazýnýz” sorusuna, biliþsel olarak yanýt verebilir. Ancak hayvanlarý koruma, onlara zarar vermeme, soðuk kýþ günlerinde yemek artýklarýný çöpe deðil de hayvanlarýn yemeleri için bir boþ yere koyma, hayvan haklarýný savunma ile ilgili organizasyonlara katýlma, sokak köpekleri için bir etkinlik düzenleme vb. duyuþsal davranýþlar kazanama da durum nedir? Genellikle sonuç kötü diyebiliriz.
Duyuþsal davranýþlar ile ilgili toplumsal olarak çok kötü durumdayýz. Örneklerini hepimiz her gün görmekteyiz. Çevre kirliliði, ses kirliliði, hayvan ölülerinin yollardaki görüntüleri, aðaç kesme vakalarý, ülkenin her tarafýnýn çöp yýðýnlarý ile dolu olmasý, yol kenarlarýndaki atýklar, insanlarýn yerlere tükürmesi, önce alýnýp sonra sokaklara býrakýlan baþýboþ zavallý köpekler, kaçak inþaatlar vs. Bunlarýn yanýnda yine duyuþsal davranýþlar ile tanýmlanabilecek ve ciddi sonuçlar doðurabilecek; adam kayýrmacýlýk, benden olan bin yaþasýn, bana ne baþkasýndan ben tamamým anlayýþý, aþýrý milliyetçilik, koltuk ve makam sevdasý, böyle gelmiþ böyle gitsin çünkü ben iyi durumdayým, benden sonrasý tufan vb. davranýþlar da mevcuttur.
Eðitim sisteminde duyuþsal davranýþlar da artýk çalýþýlmalýdýr. Öðretim etkinliklerinde, ders kitaplarýnda sadece biliþsel deðil ayný zamanda duyuþsal davranýþlar da yer almalýdýr.
Ancak duyuþsal davranýþlar insan haklarý, çocuk haklarý, hayvan haklarý, çevrecilik gibi evrensel kabul gören temalar çerçevesinde olmalýdýr. Her türlü çýkar güdülmeyen bir anlayýþ ile ele alýnmalýdýr. Çünkü eðitim yaþanýlan ortama uyum için yapýlmaktadýr. Yerelden uzaða doðru yani önce çevremize karþý duyarlý sonra dünyamýza karþý duyarlý insanlýk yetiþtirilmelidir. Geniþ evrende bizler bir toplu iðnesi baþý kadar bile deðiliz, hiç önemli deðiliz. Bugün varýz yarýn yokuz. Ancak gelecek nesillere karþý sorumluluðumuz mevcuttur.
O halde ders kitaplarý da duyuþsal davranýþlara yer verecek nitelikte yazýlmalý, öðretim etkinliklerinde de en az biliþsel olanlar kadar, duyuþsal davranýþlara da yer verilmelidir.
Akademisyen arkadaþým doktora öðrencisi Salih Sarpten ile VIII. Ulusal Ekoloji ve Çevre Kongresi 20 - 23 Ekim 2008, OSCAR Resort Hotel, Girne - KKTC’de sunduðumuz makalemizde, KKTC Milli Eðitim ve Kültür Bakanlýðý’na baðlý ortaokullarda 6, 7 ve 8. sýnýflarda okutulmakta olanlar ile TC’de okutulan fen ve teknoloji dersi, ders kitaplarý karþýlaþtýrmalý olarak incelenmiþtir. Bilimsel olan bu çalýþma sonucunda; TC ve KKTC öðretim programlarýndaki duyuþsal alana yönelik öðrencilerin kazanmasý tasarlanan davranýþlarý, KKTC’de yazýlan ders kitaplarýnýn TC’ye oranla daha çok dikkate aldýðý ortaya çýkmýþtýr. Ülkemizde yazýlmýþ olan ders kitaplarýnda bu tür bir niteliðin yer almasý gelecek için sevindirici. Bütün ders kitaplarýnýn da ayný doðrultuda yazýlmasý, toplumumuz için yararlý olur kanýsýndayýz.
Sonuç olarak duyuþsal davranýþlar eðitim sistemlerinin odak noktalarýndan bir tanesi olmalýdýr. Birçok duyuþsal davranýþta geri kalmamýzýn nedenlerinden bir tanesi de okullarda öðretim etkinliklerindeki eksikliktir. Ne demek istediðimiz anlaþýldýysa, ilgililer önlemlerini almalýdýrlar. Soðuklar çok kötü, kendinizi sýcak tutunuz, saygýlar sunarým...
|
.JPG)
.JPG)
.JPG)
Adaylýðýný açýklamasý ile birlikte UBP’de ciddi bir panik yaþandýðýný söyleyen T
